NEW YORK TIMES: TURKIYE, BOGAZLARDAN GECEN PETROL TRAFIGINE YENI SINIRLAMALAR GETIRIYOR
HAZAR DENIZI YATAGINDAN GELECEK PETROL BORU HATLARININ YAPIMI KONUSUNDAKI MUCADELENIN YOGULASMASI ILE BIRLIKTE TURKIYE, AVRUPA'YI ASYA'DAN AYIRAN STRATEJIK BOGAZLARIN KULLANIMINA BU HAFTA SONU YENI SINIRLAMALAR GETIRMISTIR. GECENKI YIL GECEN TANKER SAYISINA ISARET EDEN DISISLERI BAKANI ISMAIL CEM, "GELECEK YILDAN ITIBAREN BU BOGAZLAR ARTIK 4500 TANKERIN GECMESINI KALDIRAMAYACAKTIR VE TRAFIK YAVASLATILACAKTIR" DEMISTIR. CEM, CUMARTESI GUNU YAPTIGI ACIKLAMADA, "TURKIYE, PETROL TANKERLERINE ONCELIK TANIMAYACAKTIR" DEMISTIR. "EKO SISTEMI, TARIHI, KULTUREL MIRASI VE BOGAZLARDA YASAYANLARIN GUVENLIGINI KORUMAK ICIN TURKIYE'NIN ONLEM ALMAYA HAKKI VARDIR, AYNI ZAMANDA GOREVIDIR" DEMISTIR. PETROL FIRMALARI YETKILILERININ BU MESAJI ALMADIKLARI DUSUNCESIYLE CEM, YENI ONLEMLERIN "HALIHAZIRDAKI TRAFIGI YAVASLATABILECEGINE" ISARET ETMISTIR. TURKIYE'NIN YAPTIGI ACIKLAMA, HAZAR BOLGESINDE ETKINLIK SAGLAMAK ICIN VERILEN, BUYUK RISK TASIYAN MUCADELEDEKI EN SON GIRISIMDIR. BUYUK PETROL FIRMALARININ HAZAR PETROLUNUN IHRACINDA ESAS YOLU TESKIL EDECEK PETROL BORU HATTINA KARAR VERMEYE HAZIRLANDIKLARI BIR SIRADA SIYASI BASKILAR ARTMAKTADIR. WASHINGTON VE BASKA YERLERDEKI SIYASETCILER, ESKI SOVYET DEVLETLERI ILE IRAN VE RUSYA ARASINDA KALAN BOLGE ACISINDAN UZUN SURELI STRATEJIK ANLAM TASIYABILECEK BIR KARAR OLDUGU GORUSUNDEDIRLER. TURKIYE VE ABD, BATILI CIKARLARI GUDEN BIR PETROL BORU HATTI YAPMALARI ICIN PETROL FIRMALARINI IKNA MAKSADIYLA SON DAKIKADA BIR GIRISIMDE BULUNMAKTADIRLAR. PETROL FIRMALARI, BU TUR BIR BORU HATTININ SIMDI YAPILMASININ COK PAHALIYA MAL OLACAGINI SOYLEYEREK KARSI CIKMAKTADIRLAR. TURK YETKILILERIN, BASKA BIR YOL KULLANILDIGI TAKDIRDE TANKERLERIN BOGAZLARDAN GECMESINI HESABA KATAMAYACAKLARI HUSUSUNDA PETROL FIRMALARINI UYARMAYA KARAR VERDIGI ACIKTIR. TURKIYE, 19 MIL UZUNLUGUNDAKI BOGAZIN, 10 MILYONDAN FAZLA KISININ YASADIGI ISTANBUL'UN ORTASINDAN GECTIGINI VE TANKER TRAFIGINI DAHA DA ARTIRACAGI ICIN MUMKUN OLMADIGINI BILDIRMEKTEDIR. CLINTON YONETIMI YETKILILERININ GECEN HAFTA, WASHINGTON'A CAGIRDIGI AMOCO, CHEVRON VE DIGER FIRMALARA KENDILERINE UYGUN GELEN BORU HATLARINI ORTAYA SERMISLERDIR. BORU HATTI, AZERBAYCAN'IN BASKENTI BAKU'DEN, GURCISTAN VE TURKIYE UZERINDEN GECEREK AKDENIZ'DAKI TURK LIMANI CEYHAN'A GIDECEKTIR. ABD YONETIMI, AZERBAYCAN ILE GURCISTAN'I RUS ETKINLIGINDEN UZAKLASTIRIP BATI'YA DOGRU YAKLASTIRIP TURKIYE'YI GUCLENDIRECEGI ICIN BU YOLU ISTEMEKTEDIR. BU YOL HAZAR PETROLUNU IRAN'DAN DA UZAK TUTACAK VE ISRAIL'E KOLAYCA ULASABILECEK BIR LIMANA GETIRECEKTIR. RUSYA VE IRAN BAKU-CEYHAN YOLUNA KARSI CIKMAKTADIRLAR. HER BIRISI KENDI YOLUNU ONERMISTIR. HER TARAF KENDI YOLUNUN DAHA UCUZ OLDUGUNU IDDIA ETMEKTEDIR. BASKAN CLINTON'IN HAZAR BOLGESI OZEL ELCISI RICHARD MORNINGSTAR'IN, BAKU-CEYHAN HATTINA DAHA OLUMLU BAKMALARINI SAGLAMAK MAKSADIYLA PETROL FIRMALARI YETKILILERINE BASKI YAPACAGI TOPLANTILARA KATILMAK UZERE PAZARTESI GUNU ISTANBUL'A GELMESI PLANLANMISTIR. PETROL FIRMALARI YETKILILERI, PETROL BORU HATTINI AYNI YOL UZERINDEN YAPMAK ISTEDIKLERINI SOYLEMEKTE, ANCAK PETROL FIYATLARININ DUSUK OLUSUNDAN VE HAZAR PETROLUNUN BUYUK MIKTARLARDA AKMASININ YILLAR ALACAGINDAN DOLAYI BIR KAC MILYAR DOLARI DERHAL BAGLAMAK ISTEMEMEKTEDIRLER. PETROL FIRMALARININ, BAKU'DEN GURCISTAN'IN KARADENIZ'DEKI SUPSA LIMANI'NA GIDEN DAHA KISA YOLU YAPMAKTAN YANA OLDUKLARI SOYLENMEKTEDIR. PETROL ORADAN GEMILERLE BOGAZLARDAN GECEREK AKDENIZ'E VE OKYANUSLARA ACILABILIR. TURKIYE'NIN CEVRE ILE ILGILI IDDIASI, BAKU-CEYHAN BORU HATTI YOLUNDA BASTIRMA ISTEGINE COK GUZEL DESTEK OLMAKTADIR. TURKLER VE AMERIKALILAR, BOGAZIN HALIHAZIRDA KAPASITESINI DOLDURDUGU KONUSUNDA PETROL FIRMALARINI IKNA EDEBILIRLERSE, BAKU-CEYHAN BORU HATTININ SANSI ARTACAKTIR. ANCAK TURKIYE'NIN KURALLARI DAHA SIKILASTIRMA YONUNDE YAPTIGI ACIKLAMA TARTISMA KONUSU OLABILIR. 1936 YLINDA IMZALANAN BIR ANLASMA CERCEVESINDE TURKIYE BOGAZDAKI TRAFIGI DUZENLEME KONUSUNDA SINIRLI YETKIYE SAHIPTIR. BIR RASLANTI SONUCU, TURKIYE'NIN ACIKLAMASI BIR TANKERIN BOGAZDA BIR BASKA ARAC ILE CARPISMASININ HEMEN ARDINDAN YAPILMISTIR. PETROL DOKULMEMISTIR. OSMAN BAHRI ADINDA TURKIYE'YE KAYITLI BIR TANKER, CUMA AKSAMI DUMENINDE BIR ARIZA OLDUGUNU BILDIRMIS VE BUNUN HEMEN ARDINDAN DEMIR ATMIS BIR SU TANKERINE CARPMISTIR.
|