Boğaz'da tekne mitingi

Yaklaşık 100 sivil kuruluşunun organize ettiği ve yüzlerce teknenin katıldığı protesto eyleminde dünyaya " Boğaz'ı petrol yolu yapmayacağız" mesajı verildi

Pınar AKTAŞ, Ümran AVCI, Efe ERDEM, Süleyman ÖZIŞIK - İSTANBUL

       TANKER trafiğinin Karadeniz ve Türk Boğazları'nda yaratacağı olası tehlikelere dikkati çekmeyi amaçlayan yaklaşık 100 sivil toplum kuruluşu, Boğaz'da eylem düzenlendi.
       Eylem, tek tip tişört giyen ve çevreyle ilgili dövizler taşıyan yüzlerce çevrecinin Boğaziçi Köprüsü üzerinde toplanmasıyla başladı. Çevre Bakanı İmren Aykut, Başbakan Mesut Yılmaz'ın eşi Berna Yılmaz, annesi Güzide Yılmaz, Beşiktaş Spor Kulübü Başkanı Süleyman Seba ve Beşiktaşlı futbolcuların da katıldığı eylemde, dünya ülkelerine şöyle seslendi:
       "İstanbul Boğazı kendilerinin olsa, böyle yoğun bir petrol trafiğine izin verirler miydi? Onların vatandaşının canı var da, bizim vatandaşımızın canı yok mu?"
       "Hiçbir ülkenin petrol satmak için 10 milyon İstanbullu'nun hayatını tehlikeye atma hakkı olmadığı" uyarısında bulunan Aykut, uzun ve çok tehlikeli virajları olan Türk Boğazları'nın bir nehir gibi "telef" edilmemesi gerektiğini belirterek, şunları söyledi:
       "Boğazdan 100 - 200 bin gemi geçireceğiz derseniz ve aralarında petrol gibi tehlikeli maddeler taşıyan gemiler varsa, alacağınız önlemler bir şey ifade etmez. Türk halkı, boğazların kaldırabileceği kadar gemiden fazlasına izin vermez. İstanbul'u dünya mirası ilan eden ülkeleri hassasiyete davet ediyoruz. Boğazların petrol yolu olmasına asla izin vermeyeceğiz."
       Daha sonra eyleme destek veren sivil toplum kuruluşlarınca hazırlanan iki sayfalık ortak bildiri okundu. Karadeniz, Marmara Denizi ve Boğazlar'ın, son 30 yılda büyük hızla kirletildiği belirtilen bildiride, Karadeniz'de kıyısı bulunan ülkelerin ve başlıca kirlilik kaynağı olan Tuna nehri havzasındaki Avrupa ülkelerinin, Karadeniz'in `imdat' sesine artık kulak vermesi istendi. Bildiride, "Yabancı ülkelerin `güvenlik kurallarınızı gevşetin, gemilerimizi bekletmeyin' önerisi yerine, sorunların dikkate alınıp, önlemlerin uygulanmasını istiyoruz" denildi.

Boğaz'da tekne eylemi

       Deniz üzerinde devam eden eylemde, Avrupa ve Anadolu Yakası'ndaki çeşitli koylardan gelen yüzlerce balıkçı teknesi, Boğaziçi Köprüsü altında buluştu. Bir araya gelen tekneler, üzerlerine astıkları "Balıkları kitaplarda değil denizlerde görmek istiyoruz", "Karadeniz, Marmara ve Türk Boğazları için elele", "Tankerlerin çarpışmasını değil, balıkların yarışmasını istiyoruz", "Boğazlar S.O.S veriyor" pankartlarıyla, aynı anda siren çalarak boğazda tur attı. Eylemciler, şarkılar söyleyerek ve büyük balıkçı teknelerinde halay çekerek tanker trafiğini protesto etti.
       Bakan Aykut da, bindiği tekneden eline aldığı "Boğazlara güvenlik" yazılı bayrağı sallayarak vatandaşları selamladı.
       Eylemciler, bu sırada boğazdan geçen Rusya Federasyonu'na ait "Semyon Rudrev" adlı tankeri, ıslık ve alkışla protesto etti. Tankere spreylerle `No' yazmak isteyen Doğa Savaşçıları Çevre Örgütü'nü, Sahil Güvenlik engelledi. Eylemi yabancı basın kuruluşları da izledi.

36 yılda 502 kaza

       BOĞAZLAR ve Marmara Denizi'nde 1952 - 1996 yılları arasında toplam 502 deniz kazasının meydana geldiği belirtildi.
       ÖDP İstanbul İl Örgütü İstanbul Boğazı Çalışma Grubu'nun araştırmasına göre, bu kazalarda birinci sırayı 380 kazayla İstanbul Boğazı alırken, 81 kazayla Çanakkale Boğazı ikinci, 31 kazayla da Marmara Denizi üçüncü sırada yer aldı. Son 36 yılda meydana gelen önemli deniz kazaları şöyle:
       * 14 Nisan 1953: Dumlupınar ve Naboland adlı gemilerin çarpışması sonucu Dumlupınar battı, birçok denizci öldü.
       * 14 Aralık 1960: W.Harmony ve P.Zarovic tankerlerinin çarpışması sonucu tankerlerden biri battı ve yandı. 20 kişinin öldüğü kazada denize tonlarca petrol yayıldı.
       * 4 Eylül 1963: Arhangelsk adlı geminin kıyıdaki yalıya çarpması sonucu çok sayıda kişi öldü.
       * 1 Mart 1966: Lusk ve K.Oktibar gemilerinin çarpışması sonucu denize dökülen petrolün de etkisiyle Karaköy İskelesi ve Karaköy Vapuru yandı.
       * 27 Temmuz 1972: Turan Emeksiz ve Sönmezler adlı gemiler çarpıştı.
       * 11 Ocak 1977: Severin ve Adım Zmajeviç gemilerinin Çanakkale Boğazı'nda çarpışması sonucu büyük hasar meydana geldi.
       * 21 Nisan 1979: Evriali ve İndependenta tankerlerinin çarpışması sonucu 43 kişi öldü, binlerce ton petrol denize yayıldı. Yangın altı hafta sürerken Boğaz günlerce deniz trafiğine kapatıldı.
       * 24 Eylül 1985: Xacah ve Meltem adlı hücumbotun çarpışması sonucu Meltem battı, beş kişi öldü.
       * 29 Mart 1990: D.T. Shan ve Lambur gemilerinin çarpışması sonucu iki bin ton petrol denize aktı.
       * 22 Eylül 1990: Burgas ve Okan adlı gemilerin çarpışması sonucu, Okan battı.
       * 19 Ağustos 1991: Rabunion 18 ve M. Lilly adlı gemilerin çarpışması sonucu Rabunion battı. 22 bin koyun telef olurken üç kişi öldü.
       * 22 Ağustos 1992: Leonatas tankeri Boğaziçi'nde karaya oturdu.
       * 13 Mart 1994: Nassia ve Shipbroker adlı tankerlerin çarpışması sonucu 29 kişi öldü, binlerce ton petrol denize aktı.

Kazalarda ilk sırada
       Kazalarda birinci sırayı alan İstanbul Boğazı'nda 1990 - 1996 yılları arasında toplam 179 kaza meydana geldi.

Eylem amacına ulaştı
       Önay YILMAZ

       * TEKNE eylemini helikopterle kuşbakışı izledik. Ancak çevre konusundaki duyarsızlığın, milyonlarca insanın yaşamı ve güzelim Boğaz'ın ekolojik yapısını ilgilendiren önemli bir eylemde de sürdüğünü gördük. Eylem, organizasyon eksikliği nedeniyle Çevre Bakanı Aykut ve Başbakan Mesut Yılmaz'ın eşi Berna Yılmaz'ın katılımına karşın beklenen ilgiden uzaktı. Öyle ki, uzun süre helikopterle eylemci tekneleri aramak zorunda kaldık.
       * İstanbul Boğazı, bırakın gelecekteki tehlikeyi, gemilerin sintine pisliği, sağdan soldan akan lağım sularıyla, şimdiden tehlikeli bir boyuttaydı.
       * Boğaz Köprüsü'ndeki "Boğazdan petrol geçişine hayır" ve "Boğazlar petrol kanalı olmasın" yazılı sarı renkli dev afişlerin altından, eyleme aldırmadan geçen bir Rus tanker, teknedekilerce protesto edilerek bir süre takip edildi. Ancak dev tanker, küçük bir protesto teknesinin yanına yaklaştığının farkında bile değildi.
       * Bu arada isyan çıkan ve ülkesine geri dönen Ukrayna bayraklı "Taras Shevchenko" adlı yolcu gemisi de, Boğaz'daki eylem nedeniyle Ahırkapı açıklarında beklemek zorunda kaldı. Boğaz eyleminden habersiz olan gemide, tam bir sessizlik hüküm sürüyordu.
       * İstanbul Boğazı'ndan geçen yıl 50 bin 942 gemi geçti ve bu sayı her geçen gün artıyor. Boğaz trafiğinde her yıl yüzde 15 - 30 artış oluyor.
       * Birden, İTÜ'nün bilgisayarda gerçekleştirdiği bir senaryo aklımıza geldi. Rusya bandıralı 260 bin tonluk petrol ürünü taşıyan bir süper tankerle, başka bir tankerin çarpışmasının İstanbul'u nasıl yok ettiğini düşündük ve ürperdik.
       * Sonuç olarak eylem herşeye rağmen amacına ulaştı. Eylemden çıkan sonuç şuydu: "Bu kadar tehlikeli geçiş yolunun güvenliğinin sağlanması artık zaruri bir hale gelmiştir."