"Kılavuz Kaptanların Anayurtlarına Dönüşü"

		Akademik Görüş
		Demiryolu ve Denizyolu Taşımacılığı

Doç. Dr. NECMETTİN AKTEN

		Seyir Defteri
		Meslek Örgütlerine Özen Gösterelim

Kapt. CAHİT İSTİKBAL

		Mercek Altında
		Kılavuz Kaptanlık Mesleği

Kapt. OĞUZ CEBECİ

		Hukuk Penceresi
		Yargı Muafiyeti ve Yabancı Gemiler

Av. BÜLENT TATAR

		Teknik Bakış
		Yüzyılın En Önemli Tehdidi

Kapt. CAHİT YALÇIN

SANLI BAYRAGIMIZ

KILAVUZ KAPTANLAR


T U R K I S H M A R I T I M E P I L O T S' A S S O C I A T I O N

TUMPA LOGO

Burada önemli son dakika haberleri yer alacaktır. Bizi izlemeye devam ediniz...

İçindekiler

Haberler

Dış Basın

Yazarlar

İstatistikler

IMO

F.A.Q.

Yönetim Kurulu

Üye Girişi

Arama

Çevre

Yeni Ne Var?

marineCare

Meteoroloji

Software

Şiir

Eğlencelik

Adresimiz

Bize Yazın!

Linkler

Sitenizi Ekleyin

Tüm Forumlar

Eğitim Forumu

İş Arayanlar

Misafir Defteri

Kılavuzluk,

Güvenilirliğin

İnsana

Dönüşmüş

Şeklidir.

Joseph CONRAD

IMPA Üyesiyiz

EMPA Üyesiyiz

"Kılavuz Kaptanların Anayurtlarına Dönüşü"

Lloyd's List Gazetesi Başyazarı Michael Grey; 5 Temmuz 2004 günü köşesinde yukarıdaki başlık altında İstanbul'daki IMPA Kongresi ve Türk Boğazları ile ilgili düşüncelerini anlatan bir yazı yazdı. Yazısında Türk Boğazları ile ilgili Türkiye'nin güvenlik kaygılarını vurgularken; kılavuzluk ve IMPA Kongresi ile ilgili izlenimlerini de anlatıyor.

Elbette iki kıtayı birbirinden ayıran sihirli su yolundan; denizcileri, klasik dönem uzmanlarını, şairleri, kral ve halifeleri bin yıllardan beri büyüleyen Türk Boğazlarından söz ediyorum.

Geçen hafta Boğaziçi kıyıları bir kez daha tüm dünyanın ilgisini topladı. Kentteki saraylardan birinde düzenlenen NATO toplantısında, liderler bu örgütün stratejik rolünü tartıştılar.

Dünya liderlerinin toplantıları hep tehditkâr kalabalıklar içinde cereyan eder. Olay, heybetli güvenlik ekipleri ile çevrili bir alanda, polis ve güvenlik ordularının yaman medya safları ile boy gösterdiği ve protestocuların kenarlarda tempo tuttuğu görkemli bir ayine dönüşür. Protestocular dünya sorunlarının Başkan Bush’u kovmak ve polislere bağırmakla halledilebileceğine inanırlar.

Ancak, su püskürtücüleri ile zırhlı personel araçlarını ve sıkışık düzende oraya buraya koşturan polis alaylarını gördükten sonra, bu işlere bulaşacak kadar çıldırmış olan bu protestocuları belirli bir sempati ile izlediğimi söylemeliyim.

Keşke ortasından tarihin akıp gittiği bu büyülü şehrin bu büyük topluluğu nasıl hazmettiğini yazmak mümkün olsaydı. Ama bu kalabalığın büyük bir kısmı aslında etkili beton bariyerlerle engellenmişti.

Avrupa yakasının açığında hatırı sayılır bir NATO filocuğu hazır beklerken, gökte de ürkütücü Black Hawk helikopterleri kol geziyordu. Boğaz’daki gidiş gelişler ise zararsız yük taşıyan yük gemileri dışında tüm trafiğe kapatılmıştı.

Boğaz’ın iki ucunda Marmara veya Karadeniz’e geçmek üzere bekleyen sayısız tanker ve gaz taşıyan geminin kaptanı bu gecikme yüzünden saçlarını başlarını yolarak, Boğaz’da süzülen dökme kuru yük ve kereste gemilerini seyrediyorlardı.

Geçiş izni verilen şanslı gemilerin işi de tekneler arasında mekik dokuyan hızlı devriye botları yüzünden zorlaşıyordu. Tahmini varış saatleri büyük değişikliğe uğramış olan ağır yüklü tankerler ise ancak Çarşamba günü, Air Force One ile büyük başları taşıyan daha alçakgönüllü taşıtların İstanbul’u terk etmesinden sonra hareket edebildiler ve Boğazı yarıp geçerken burunlarından soluyorlardı.

Karada ise, polis dolu otobüsler dağılmıştı. Taksim’e kurulan devasa portatif polis merkezi yerinden sökülürken, yaşamın tekrar normale dönmesiyle rahatlayan şehir sakinleri derin birer nefes alıyorlardı.

Bu arada, Uluslararası Kılavuz Kaptanlar Birliği'nin bir cadde ötede düzenlenmiş olan önemli bir kongresine katılmak üzere İstanbul’a gelen iki yüz delege, zirve toplantısına rast gelmek bahtsızlığına uğramışlardı.

İki yıl boyunca kusursuz bir program oluşturmak üzere deli gibi çalıştıktan sonra kongre salonuna varmakta bile zorlanan Türk kılavuz kaptanlarının şanssızlığı çok kişiyi üzdü. Uluslararası etkinlikler böyledir işte.

Ancak, büyük ve muteber adamlar ile onların maiyetindeki çeşitli NATO heyetleri şehirden ayrıldıktan sonra, kılavuz kaptanlar toplantısına bundan daha uygun bir mahal bulunamazdı.
Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri ile Türk Kılavuz Kaptanlar Derneği Başkanının da yaptığı gibi tarih içinde geriye baktığımızda, kaptan Typhys’in Altın Post peşinde koşan Yason liderliğindeki Argonotlara kılavuzluk ettiği ve dolayısıyla, dünyanın bilinen ilk kılavuz kaptanlık olayına sahne olan mekânın Boğazlar olduğunu anımsadık. Diğer bir deyişle bu toplantı, kılavuz kaptanlığın köklerinin bulunduğu yerde yapılıyordu.

Ayrıca, otelden biraz aşağıda yer alan bu hârika deniz geçidini seyrederken, deniz trafiği yönetiminde yaşanan tüm büyük sorunların örneklerini izlemek de mümkündü.

Buradan geçen gemiler arasında kılavuz kaptan alanların sayısı yarıdan az. Buradaki yoğun trafik koşulları, zorlu akıntılar ve Boğaz’ı birkaç dakika içinde sise boğan öngörülemez hava değişiklikleri düşünülecek olursa bu oldukça olağandışı bir durum.

Kazancı ambar parasını ödemeye bile zor yetecek bir yükü almak üzere boş haldeyken akıntıya karşı Trabzon’a doğru seyreden küçük bir Levanten ticaret gemisi sahibine belki hak verilebilir.

Ama transit geçen gemilerin sadece %46’sı kılavuz kaptan alıyorsa eğer, bu kimi büyük gemilerin de IMO’nun tüm tavsiyelerine rağmen Boğazı kılavuzsuz geçtikleri anlamına gelir.
Kaldı ki, bu sular hiç de korkaklara göre değil. İstanbul’daki yüksek bir otelin en üst katından bakılınca bu mavi sular akşam güneşi altında çok güzel görünebilir. Ama deniz seviyesine indiğinizde, Karadeniz suları kaya duvarlarının arasından Boğaza döküldükçe kaynayan akıntıyı görebilirsiniz.
Ağır yük taşıyan büyük tankerlerin manevra yapmasını engelleyen dar dönemeçleri, iki yaka arasındaki yoğun trafiği ve seyir hızını ikiye katlayan Karadeniz rüzgârlarını doğuran “serseri” hava koşullarını ve tüm trafiğin derhal durdurulmasına yol açan ve güçlü lodostan kaynaklanan korku veren “Orkoz” akıntılarını da unutmamak gerek.

Bütün bunlara ek olarak, kibar bir deyişle gençliği çok gerilerde kalmış gemileri, karşılaşılan dil ve yeterlilik sorunlarını, anlayış özürlüleri, karşı tarafın yoldan çekileceğine ve dümen çarkının sağlam kalacağına körü körüne inanan kişileri de hatırlayalım.

Tüm bu gerçekler ışığında, Türk halkının enerji taşıyan bir atardamara dönüşmüş olan İstanbul Boğazı çevresindeki bu muhteşem antik şehrin akıbetinden korkması çok doğal.

Bu kongrenin ana teması ‘Yüksek Riskli Deniz Alanları için Yüksek Kalitede Kılavuzluk” ve insan buradaki tehlikenin farkına varınca bu konunun ne denli önemli olduğunu bir kez daha anlıyor.

İstanbul Boğazı ile girişlerinin kontrol edildiği yeni Gemi Trafik Hizmetleri Merkezi şık olmanın yanı sıra, sakin ve serin bir mekân. Trafiğin uygun aralıklarla ve en elverişli bir hızda akmasını sağlayan operatörler kulaklıklarına mırıldandıkları direktiflerle sorumlulukları altındaki bölgeleri yönetiyorlar.

Kılavuz kaptanlar kongresinde, öteden beri süregelen bazı sorunlar tartışılmakta. Kamu yararına kılavuz kaptanlık konusu gündemden hiç düşmeyen bir madde ve iki yıl önce Hamburg’da yapılan son toplantıdan bu yana biriken bir çok nokta görüşülüyor.

Ticari cephede hiç bir yumuşama görülmüyor. Kılavuz kaptanlığı tahıl silosu temini veya yükleme hizmetleri gibi ticari bir iş olarak gören çeşitli merci ve gemi sahipleri kılavuzluk hizmetlerine rekabeti getirmekte direniyorlar. Onlara göre, kılavuzluk fiyatlarının düşmesi için bu pazarın kalabalıklaşması gerekiyor.

Kılavuz kaptanlar ise amaçlarının güvenlik olduğunu savunarak, ne fiyat rekabetini, ne de fiyat kıran çeşitli operatörlerin kâr peşinde koşan gemi sahiplerine daha az sayıda römorkörle daha hızlı geçiş ve benzeri vaatlerde bulunmalarını istiyorlar.

Bütün bunların dışında, yeni seyir teknolojilerinin de göz önüne alınması gerekiyor. Kılavuz kaptanlar bu konuda duygusal tepkiler vermekle suçlanıyorlar. Ben bu konuda onlara haksızlık edildiği kanısındayım. Çünkü tüm sektörde olduğu gibi, kılavuz kaptanlık dalında da muazzam bir verimlilik artışı görülüyor.

Rotterdam’lı bir kılavuz kaptanı elinde marifetli bir elektronik kutu taşıyarak helikopterle dev bir ham petrol tankerine inerken veya çok büyük bir konteyner gemisini sıvı çamurda yürütürken veya ne önünde, ne de arkasında neredeyse hiç boşluk olmayan bir capesize gemisini gelgit sırasında dört römorkörle döndürdüğünü görüp de “tepkisel” olmakla suçlayamazsınız. Ancak bu kaptanlar, herkesin işlerini onlardan daha iyi bildiğini sanmasından hoşlanmayan, bu konuda taviz vermeyen ve bağımsızlıklarına düşkün kişiler.

Gemi Trafik Hizmetlerinin kulelerinden birinde oturmuş, limana girip çıkan düzinelerle gemiye emir yağdıran bir deniz trafik kontrolörünün varlığı çoğu kişiye cazip gelse de, kılavuz kaptanlar “uzaktan kumandalı” kılavuzluğu gözden çıkarmışa benziyorlar.

Ben bir gazeteci olduğumdan, oldukça geniş bir hayal gücüne sahibim. Bu nedenle, gözlerini ancak kibrit çöpleriyle açık tutabilen yorgun bir gemi kaptanının sonunda Morpheus’a yenik düşerek denetim masasında sızışını ve kulenin direktiflerini derin bir horultuyla yanıtlayışını gözümde canlandırabiliyorum.

Bu durumda gemiye bir işaret mermisi fırlatmaktan başka çare de göremiyorum.

Bir de, Gemi Trafik Hizmetleri Merkezinin akıllı operatörlerini, neredeyse hiç İngilizce anlamayan bir Güney Çinli’ye sabırla kılavuz kaptanın gemiye nereden bineceğini ve merdivenin hangi yanda olacağını anlatırken hayal ediyorum.

Gemidekiler sizi duyuyor olabilirler, ama acaba ne dediğinizi anlıyorlar mı? Yine en iyisi galiba gemiye çıkan usta bir kaptan kılavuzun köprü ekibini güler yüzle yönlendirmesi, dümeni ters yöne çeviren dümenciyi görebilmesi ve gemi kaptanıyla çarkçı başının makinelerin tornistan yeteneği konusunda yürüttükleri gizemli konuşmayı izleyebilmesi. Buradaki deniz çevresi yüksek risk taşıyor ve garantili önlemlerden kurtulmanın yollarını aramak yerine, tam aksine onları çoğaltmak gerekiyor.

Çarşamba günü denizin NATO filolarından kurtulmasından sonra eski bir arkadaşımla Boğaz kıyısında öğle yemeği yerken, büyük tankerlerin birkaç mil boyunca üstümüze doğru geldikten sonra, ustalıkla sola dönerek gıcırdayan masamızın sadece birkaç yüz yarda açığından geçişlerini izledim. Nassia tankerinin Shipbroker dökme yük gemisiyle çarpışarak Boğaz’da çok sayıda yaşam kaybı ve korkunç bir kirlenmeye neden olmasından bu yana geçen on yıl içinde çok yol alındı.

Böyle bir ortamda işi şansa bırakmaktan kesinlikle kaçınmak gerekir ve aklı başında her insan gerekli manevraların gemiye binen bir kılavuz kaptan tarafından yürütülmesini temin eder. Bunun hâlâ gerçekleşmemiş olması, insanda garantili önlemlerin ihmal edildiği hissini uyandırıyor.

(Michael Grey'in 5 Temmuz 2004 Tarihli Lloyds List gazetesinde yayınlanan köşe yazısı TUMPA tarafından Türkçe'ye çevirilmiştir.)