|
Rusya boğazlar kontrol sisteminden şikâyetçi oldu.
Rusya, Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne sunduğu raporda, Türkiye’nin Boğazları iyi yönetemediğini ileri sürdü. Rusya’nın raporda ‘Türk Boğazları-Turkish Strait ifadesi yerine BlackSea Strait yani Karadeniz Geçişi (boğazı)’ ifadesini kullanması dikkat çekti.
ZAMAN GAZETESİ 18/04/2004- Rusya, Türkiye’yi zorda bırakmak için Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne (IMO) boğazlarla ilgili olumsuz bir rapor sundu. Raporda Türkiye’nin, kurduğu Türk Boğazları Gemi Trafik Yönetimi Sistemi’ni (VTS) iyi yönetemediği iddia edildi. Boğaz geçişlerinin aksadığını savunan Rusya, Türkiye’nin uyarılmasını istedi; “Türkiye, VTS sistemini iyi yönetemiyor. Operatörlerini göndersinler, onları eğitelim.” Rusya’nın petrol üretimini artırmak için bu atağı yaptığı ileri sürüldü.
Rusya, Denizcilik Örgütü’nün mayıs ayında yapılacak 78. Dönem Toplantıları’nda görüşülmek üzere bir rapor hazırladı. Raporda, Ocak 2004’ten itibaren devreye alınan 45 milyon dolarlık VTS (radar) sistemi ilginç gerekçelerle eleştirildi. Rusya’nın iddialarını ciddiye almadıklarını belirten Denizcilik Müsteşarlığı yetkililerinin İMO’ya yeni sistemi tanıtan ve istatistikleri içeren bir cevap yazısı gönderdiği öğrenildi. Rusya’nın görüşleri arasında, ‘Türk Boğazları-Turkish Strait ifadesi yerine BlackSea Strait yani Karadeniz Geçişi (boğazı)’ kullanılması dikkat çekti. Raporda, İstanbul Boğazı giriş-çıkışlarında tanker geçiş sürelerinin 20-60 saat arasında değiştiği ve uzadığı iddia edildi. Gemilerin VTS yüzünden geçişlerinin aksadığı görüşüne dayanak olarak ise gemi sigortası olmadığı ortaya çıkan Strontcy gemisi gösterildi. Kasım ayında parçalanan gemi, 480 ton yakıtın İstanbul Boğazı açıklarına dökülmesinden sonra çevre felaketine neden olmuştu.
Denizcilik Müsteşarlığı’nın kayıtları ise farklı bir tablo ortaya koyuyor. Rus yetkililerinin iddialarının aksine Ocak-Nisan 2004 tarihleri arasında, VTS’nin devreye alınmasından itibaren boğazlardaki gemi trafiği yüzde 30 arttı. Gemilerin Boğaz girişlerinde bekleme süresi ise ortalama 10 saat kadar düştü. Denize kıyısı olan ülkelerin gündemine benzer iddiaları daha önce de taşıyan Rus yetkililerin son raporuyla ilgili değerlendirme yapan Denizcilik Müsteşarlığı yetkilileri, “Türk boğazlarında gemi trafiğinde azalma ve aksama yok. Aksine artış var. Rusya iddialarla tüm dünya ülkelerinin gündemine konuyu taşıyarak baskı oluşturma, çevre ve güvenlikle ilgili Türkiye’nin alacağı kararları engelleme niyetinde.” değerlendirmesini yaptı.
Zaman’ın sorularını cevaplayan Denizcilik Müsteşar Yardımcısı Bekir Sıtkı Ustaoğlu, “Rusya’nın iddialarını dikkate almıyoruz. Gerekli platformlarda gerekli cevaplar verilecektir.” dedi.
Türk Kılavuz Kaptanları Derneği Genel Sekreteri Cahit İstikbal, Rusya’nın boğazlardan geçen gemiler içinde en az kılavuz kaptan alan ülkeler arasında yer aldığını vurguladı. VTS sisteminin kılavuz kaptanlık sistemiyle kaza riskini önemli oranda düşürdüğünü vurgulayan İstikbal, Suudi Arabistan’dan sonra Rusya’nın en büyük petrol ihracatçısı konumuna dikkat çekti. İstikbal, “Bu ülke, petrol üretimini artırmak niyetiyle bu tip iddiaları gündeme taşıyor.” diye konuştu.
Rusya’nın Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne sunduğu iddiaların 414 gemi kaptanı ile yapılan anketler sonucu ortaya çıkarıldığı iddia edildi. Kasım 2003’te İstanbul Boğazı Karadeniz çıkışında fırtınadan sonra karaya oturarak parçalanan ve çevre felaketine neden olan Strontcy gemisi de zarar gören gemilere örnek olarak gösterildi. Zaman, Strontcy’nin gemi sigortasının (PNI) olmadığını belgelemişti. Rusya’nın iddiaları arasında, 1 Haziran 2003-31 Aralık 2003 döneminde Karadeniz-Marmara yönüne geçmek isteyen bir geminin 23 saatten fazla beklemek zorunda kaldığı da yer alıyor.
VTS sistemi nedir?
Elektronik sistemleri Lockhed Martin tarafından yapılan ve 45 milyon dolara mal olan VTS sistemi, İstanbul Boğazı’nda 8 istasyon, Çanakkale Boğazı’nda 5 istasyon ve birer kontrol merkezinden oluşuyor.
VTS, Şarköy, Marmara Adası ve Armutlu bölgelerinde kurulacak ilave sistemlerle önümüzdeki aylarda Marmara Denizi’ni de tam kapsar hale getirilecek. 1 Temmuz 2003’te Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından törenle devreye sokulan sistem, 2004 Ocak ayı başından itibaren aktif hale geldi. Gözetleme radarları, kameralar, GPS, meteoroloji, akıntı, tuzluluk ölçer ve telsiz teçhizatı gibi son teknoloji kullanılan entegre bir sistem. VTS, boğazlar ve Marmara Denizi’nden uğraksız geçiş yapan gemilerin çevreye ve İstanbul’un tarihî ve kültürel mirasına zarar verecek deniz kazalarının önüne geçmek amacıyla kuruldu.
Yaklaşık 20 yıl Türkiye’nin gündeminde kalan VTS sistemi 2003-2004 döneminde hayatiyet kazandı.
---------------------------------------------------------------------
ZAMAN
Gazetesi/18.04.2004/
Fatih Uğur/
İstanbul
|
