|
Busan (Kore)’da düzenlenen IAME Konferansı’nda Dokuz
Eylül Üniversitesi Deniz İşletmeciliği ve Yönetimi Yüksekokulu Müdürü
Doç. Dr. A. Güldem Cerit’in tebliğine “Hanjin Ödülü”verildi.
2004’de IAME Yıllık Konferansı 30 Haziran’da İzmir’de
 Dünya
denizcilik ekonomisi ve işletmeciliği alanının uluslararası forumu
konumunda olan Uluslararası Denizcilik Ekonomistleri Birliği-IAME (International
Association of Maritime Economists)’nin Busan (Kore)’da düzenlenen
yıllık konferansında Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz İşletmeciliği ve
Yönetimi Yüksekokulu Müdürü Doç. Dr. A. Güldem Cerit’in “Maritime
Business Ethics and Organizational Impacts: An Analysis on Safety and
Environmental Determinants” (Deniz İşletmeciliği Etiği ve Örgütsel
Etkiler: Güvenlik ve Çevre Değişkenleri Açısından bir Analiz)
başlıklı tebliği “Hanjin Ödülü”ne layık görüldü. Dünyanın çeşitli
ülkelerinden hakemli bilimsel tebliğlerin yer aldığı Konferansda ödül
kazanan 2 tebliğden biri olan çalışmada
uzakyol kaptanlarının deniz
işletmeciliği etiği konusunda güvenlik ve çevre
boyutundaki yaklaşımları örgütsel etkiler çerçevesinde karşılaştırmalı
olarak analiz edilmektedir.
Bu çalışmada işletme etiğinin
değişkenleri ile birlikte etik değerlerin oluşumunda örgütsel etkilerin
öneminden hareket ederek ve uluslararası işletmecilik alanında ulusal ve
kültürel farklılıkların varlığına dayanılarak oluşturulan hipotezlerin
farklı örnek gruplarında test edilmesi amaçlanmıştı. Bu amaca uygun
olarak uluslararası özelliği tayin edici olan, güvenlik ve çevre
değişkenlerine uyumun hayati önemde olduğu, örgütsel bağların ve
geleneksel etik değerlerin kuvvetle uygulandığı uluslararası deniz
ulaştırmacılığı ve bu sektörde araştırma açısından kilit konumda bulunan
uzakyol kaptanları seçilmişti. Farklı kültürel ve örgütsel etkilerin
yansımalarının ölçümlenmeye çalışıldığı araştırmanın sonuçları ulusal,
kültürel ve örgütsel farklılıkların etik yaklaşımlar üzerinde de farklı
etkileşimler getirdiğini göstermiştir. Araştırmanın örneklemini
oluşturan gruplardan Türkiye’de kurulu şirketleri temsil eden uzakyol
kaptanlarının görüşleri incelendiğinde geleneksel deniz örf ve
adetlerine verilen önem ile zabitler ve gemiadamları üzerinde otoritenin
ötesinde korumacılık, paylaşımcılık ve eğitmenliğin ön plana çıktığı bir
konum saptanmıştır. Bu konum ile elde edilen gücün olumsuz örgütsel
etkileri bertaraf etmek ve insan ilişkilerinde etik kuralları
uygulayabilmek amacıyla bir araç olarak da değerlendirildiği
görülmüştür. Ayrıca gerçekleştirilen analizde Türkiye’de kurulu
şirketlere bağlı uzakyol kaptanlarının ulusal değerlere verdiği önemin
yanısıra güvenlik ve çevre konularında da kendilerini en önde sorumlu
görmelerine rastlanmaktadır.
Aynı değişkenler diğer ülkelerdeki
şirketlerin uzakyol kaptanları için test edildiğinde ise Türkiye’deki
ağırlıkla kaptanın sorumluluğuna bırakılmış alanların karşısında bu
grupta profesyonellik, kurumsallık, zabitlerden ve gemiadamlarından
bağımsızlık ve güvenlik ve çevre konularına maliyetleri de hesaba
katarak işletme yönetiminin sorumluluklarını ön plana alan bir yaklaşım
görülmektedir. Diğer ülkelerden yanıtları alınan uzakyol kaptanlarının
bağlı bulundukları şirketlerin çoğunluğunun Avrupa ve ABD’de kurulu
olmasının bu grubun yanıtlarında bu gelişmiş ulkelerin ve bu ülkelerde
işletme çevresinde ulaşılmış kurumsal görüşlerin etkilerini yansıttığı
düşünülmüştür.
Bu çalışmada Türkiye’deki denizcilik
işletmelerine bağlı olarak görev yapmakta olan uzakyol kaptanlarının
güvenlik ve çevre etiği ve personel yönetiminde etik konularında yüksek
sorumluluk bilincine sahip oldukları saptanmasına karşın bu durumun
Türkiye’yi güvenlik, çevre ve personel konularının ağırlıkla
denetlendiği liman devleti kontrollerindeki sorunlarından uzaklaştırmaya
yetmediği görülmüştür. Bu durum işletme etiği alanlarındaki
araştırmaların sonuçları ile uyumlu bulunmuş olup, işletmelerin etik
alandaki sorumluluklarını bireysel, kültürel veya ulusal değişkenlere
teslim edemeyeceklerinin, işletmenin örgütsel etik kurallar sistemini
oluşturması zorunluluğunun ayrı bir ifadesi olarak değerlendirilmiştir.
Doç. Dr. A. Güldem Cerit,
2002’de Panama’da gerçekleştirilen Konferans ve Genel Kurul’da
IAME Konsey üyeliğine ilk Türk üye olarak seçilmişti.
IAME’nin
2004’deki yıllık toplantısı 30 Haziran-2 Temmuz 2003 tarihleri arasında
İzmir’de gerçekleştirilecek. 1992’de kurulmuş olan IAME’nin
35 ülkede 300 üyesi bulunuyor. IAME üyeleri her yıl dünyanın
önemli denizcilik merkezlerinde biraraya gelerek IAME Yıllık
Konfernasları’nda denizcilik biliminin gelişimine önemli katkılar
sağlıyorlar. Bu bağlamda daha önce Londra, Seul, Gdansk (Polonya),
Anvers (Belçika), Halifax (Kanada), Napoli, Hong Kong, Panama ve Busan
(Kore)’da gerçekleştirilen konferansların devamı olan 2004 yılı
konferansı da İzmir’de Dokuz Eylül Üniversitesi’nin
evsahipliğinde gerçekleştirilecek.
|
