Yapımına Sovyetler Birliği dağılmadan önce başlanan, daha sonra Ukrayna'ya devredilen ve ardından da ‘‘eğlence gemisi yapılmak amacıyla’’ Çin Halk Cumhuriyeti'ne satılan tamamlanmamış uçak gemisi Varyag'ın Boğazlardan geçişi sorun oldu.
 

Çin Halk Cumhuriyeti'nin üç kez arka arkaya Boğazlardan geçişi için izin istediği Varyag uçak gemisi için, yoğun diplomatik kulisler yürütüldü ama tüm başvurular reddedildi. Tam boyu 306.5, yedek boyu 480-550 metre arasında değişen dev geminin motoru ve dümeni olmadığı için, İstanbul Boğazı'ndan geçişi teknik olarak ‘çok riskli’ bulundu. Bu nedenle geminin geçişine Denizcilik Müsteşarlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı karşı çıktı.

GÜVENLİK KURULU DA KARŞI

Dışişleri Bakanlığı ise motoru ve dümeni olmayan bu dev uçak gemisi platformunun Boğazlardan geçişine izin verilmesinin Türkiye-Çin ilişkilerini olumlu yönde etkileyeceğini savunuyor. Bu arada Japonlar da işe karıştı ve 5 Ekim 2000 günü Japonya Büyükelçiliği, ‘‘Çin, Varyag'ın gelişiyle birlikte sayısı dörde çıkan hurda gemilerle ‘know-how' ve Rus teknolojisini kullanarak hafif uçak gemisi inşa edecek. Eğlence gemisi yapacağız sözü, gerçekleri maskelemekten başka bir şey değil’’ açıklamasında bulundu.

Konu Milli Güvenlik Kurulu’nda da tartışıldı. Güvenlik Kurulu'ndan da ‘‘Varyag'ın geçmesi, ileride dev petrol gemilerininh geçişi için emsal oluşturabilir. Geçişine izin verilmemeli’’ tavsiyesi çıktı.

Japonlar da devrede

Çin Halk Cumhuriyeti, hurda haldeki Varyag uçak gemisinin geçişi için temaslarını ve diplomatik kulislerini yoğunlaştırdı. Çin, sempatik görülmek için MHP lideri ve Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli'yi Pekin'e bile davet etti. geçen yıl devreye giren Japonya ise Çin'in gerçek amacının ‘‘hafif uçak gemisi’’ üretmek olduğunu öne sürdü.

(Hürriyet Gazetesi 22 Temmuz 2001)