AIS, İngilizce “Automatic Identification System “ kelimelerinin baş harflerinden oluşturulmuş bir tanımlamadır ve “Otomatik Tanıma Sistemi” olarak Türkçe’ye çevrilebilir.

En son NAV 45 toplantıları sırasında görüşülen “SOLAS 5. Bölümün yeniden gözden geçirilmesi” sırasında gemilere AIS zorunluluğunun hangi aşamalarla getirileceği kararlaştırıldı. Buna göre 2002 yılından itibaren inşa edilen bütün gemilere AIS konulması zorunlu olacak. Bu tarihten önce inşa edilenler ise kademeli olarak 2008 yılına kadar AIS ünitelerini sistemlerine entegre etmiş olacaklar.

AIS, VHF deniz bandında çalisan bir transponder sistemidir. Bu sistem geminin adı,çagri işareti, mevkisi, o anki rotası, eni-boyu, tipi, draftı tehlikeli yük varsa cinsi gibi verileri diğer gemilere veya sahile otomatik olarak iletir.Bu veri aktarımı dakikada 2000 kez olur ve bilgiler de her iki saniyede bir güncelleştirilir. Burada SOTDMA (Self Organizing Time Division Multiple Access) adı verilen ve gemiden-gemiye yüksek güvenilirlikte ve sıklıkta iletişim sağlayan bir teknoloji kullanılmaktadır.Bu veriler diğer gemilerde veya sahilde konumlanmış olan elektronik harita gösterici (ECDIS) sistemler üzerine aktarılır. Böylece köprüüstünde bulunan elektronik harita göstericisi üzerinde civardaki bütün gemi trafiği radardaki gemi ekosu gibi görünür; büyüklükleri de gemilerin gerçek büyüklükleri ile orantılı olarak. Bu işaretler üzerine tıklandığında da o gemiyle ilgili bütün bilgiler belirir: Adı, klası, sicil numarası, ve diğer hayati bilgiler gibi. Ayrıca bu geminin manevrasıyla ilgili bütün bilgiler de (CPA, TCPA gibi) bir ARPA radardan daha doğru ve kesin bir şekilde ögrenilebilir.

Böylece önceden sadece modern VTS operasyon merkezlerinde bulunan ekran bilgileri AIS ile donatılmış olan her geminin köprüüstünde bulunabilecektir. Bu bilgileri kullanarak artık “sancağımdaki gemi” vs.demek yerine doğrudan geminin adını görüp çagri yapmak mümkün olabilecektir.

Her AIS sistemi bir VHF vericisi, iki VHF TDMA alıcısı, bir VHF DSC alıcısı ile gösterme ve algılama sistemlerine bağlantı sağlayacak standart deniz elektonik iletişim bağlantısından oluşur. Mevki ve zaman bilgileri ise dar sular için orta frekans diferansiyel GNSS alıcısını da içeren GPS sistemlerinden elde edilir. Diğer bilgiler de eğer varsa gemideki diğer elektronik donanımlardan standart deniz veri bağlantısı aracılığıyla AIS sistemine aktarılır. Rota bilgileri bütün AIS donanımlı gemiler tarafından verilecektir. Karaya göre hız, dönüş hızı, meyil açısı, geminin baş-kıç hareketi, varış limanı ve ETA gibi diğer bilgiler de istendiğinde AIS aracılığıyla aktarılabilir ve görülebilir.

AIS’ e geçiş konusundaki tartışmalar henüz tamamen bitmiş değil. Elektronikte ileri olmasına rağmen, Japonya gibi bazı ülkeler, gemilere sürekli yeni elektronik donanımlar lanse edilmesine karşi çikiyorlar. Ancak yine de AIS’in hemen hemen bütün gemiler için 2008 yılından itibaren zorunlu olması konusunda görüş birliği oluşmuş durumda. Buna göre AIS’e geçiş şu aşamalarla olacak:

1. AIS zorunluluğu her tonajdaki yolcu gemileri ile Uluslararası sefer yapan 300 GRT’dan büyük yük gemileri ve Uluslararası sefer yapsın ya da yapmasın 500 GRT dan büyük her yük gemisi için uygulanacak.
2. 1 Temmuz 2002’den itibaren inşa edilen gemiler AIS ile donatılmak zorunda olacak.
3. 1 Temmuz 2002’den önce inşa edilmiş olan gemiler ise;

1. Eğer yolcu gemisi iseler, en ge. 1 Temmuz 2003’e kadar,
2. Eğer 50.000 GRT ve yukarısı yük gemisi veya herhangi bir tonajda tanker iseler, en geç 1 Temmuz 2004’e kadar,
3. 10.000 GRT ile 50.000 GRT arasındaki tanker hariç tüm yük gemileri en geç 1 temmuz 2005 e kadar,
4. 3000 GRT ile 10000 GRT arasındaki tanker hariç tüm yük gemileri en geç 1 Temmuz 2006 ‘ya kadar;
5. 300 GRT ile 3000 GRT arasındaki tanker hariç tüm yük gemileri en geç 1 Temmuz 2007’ye kadar,
6. Ulusal sularda sefer yapan gemiler ise, yukarıdaki sınıflamalara bakılmaksızın, 1 Temmuz 2008’e kadar

 AIS donanımını bulundurmak zorunda olacaklar.

 Sektör nasıl etkilenecek?

AIS, denizcilik sektörüne ilave bir mali yük getirecek. Köprüüstü donanımı AIS ile uyumlu olmayan gemiler, sırf bu aygıtı değil, bu aygıta veri aktaracak olan fakat uyumlu olmayan GPS, ECDIS ve benzeri üniteleri de değiştirmek zorunda kalacaklar. Ancak ne olursa olsun, sonuçta girilen bu yoldan geri dönülmeyecek ve 2008 yılından itibaren bütün gemiler AIS ile donatılmış olacak gibi görünüyor.

Sonuçta maddi külfete rağmen güvenliğe çok önemli bir katkı sağlanacak.

Artık gemiler, VTS olmayan bölgelerde de, hatta VTS kontrol sahaslarında dahi, VTS tarafından temin edilebilecek neredeyse her bilgiye kendi ekranlarından, VTS’e gerek kalmadan ulaşabilecekler. Peki bu VTS’e olan gereksinimi azaltır veya ortadan kaldırır mı? Bizce bu sorunun cevabı “hayır” olacaktır. Ancak AIS sisteminin VTS’in yükünü önemli oranda azaltacağı ve seyir güvenliğine VTS sahası dışındaki yerlerde de önemli bir katkı sağlayacağı bir gerçektir.

Yazarın diğer yazıları:

• Tevfik Fikret, Karakuş Kadı ve Kılavuzluk Hizmetleri (6 Eylül 2004)

• Tren Kazaları ve Güvenlik Kültürü Meselemiz (14 Ağustos 2004)

• Deniz Otobüsü Kazası; SQUAT Etkisi sonucu mu? (3 Ağustos 2004)

• Şanghay'dan İstanbul'a IMPA Maceramız (15 Temmuz 2004)

• Posidonia 2004'ün Ardından...(14 Haziran 2004)

• Saros Körfezi'ne Boru Hattı... (31 Mayıs 2004)

• Var Olmanın Dayanılmaz Hafifliği (Mayıs 2004)

• Mitolojiden Günümüze Türk Boğazları (04 Nisan 2004)

• Hera Neden Battı? (27 Şubat 2004)

• Denizciliğimiz İlerliyor (mu?)...(Şubat 2004)

• Marco Polo, ÖTV’siz Yakıt'a Nasıl Bakıyor?(Ocak 2004)

• 23. Genel Kurul'un Ardından IMO ve Türkiye (Aralık 2003)

• Kılavuz kaptan Sorumlu Mudur?

• VTS-Kılavuzluk İlişkileri ve Kılavuz Kaptanın Rolü (Temmuz 2003)

• Boğazlarda Tarihsel Perspektif ve Rusya'nın Kağıdı (Mayıs 2003)

• Boğaz’da son kazalar (Şubat 2003)

• AB'nin Prestige'i ve Biz (Ocak 2003)

• IMO Nedir, Ne Yapar, Nasıl Çalışır?

• Deniz Ulaşımı, Güvenlik Yönetimi ve Türk Boğazları

• Nükleer madde taşıyan gemiler Boğaz'dan geçebilir mi?

• Gemi Trafiği ve Çevre

• Boğaz'dan geçen en büyük gemi

• Denizciliğimizde Üniversite Eğitiminin Önemi

• Türkiye'de Kılavuzluk Hizmetleri ve Özelleştirme

• AIS (Otomatik Tanıma Sistemi) ile her yerde VTS konforu...

• Boğazlarda kazalar neden oluyor?

• Türk Boğazları'nda Trafik Güvenliği ve Bölgesel Önemi

• Gemi Trafik Hizmetleri'ne Genel Bakış

• Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) hakkında bilgi

• Denizcilik Eğitiminde Üniversitenin Önemi

• Nükleer madde taşıyan gemiler Boğazlar'dan geçebilir mi?

• Gemiadamları Yönetmeliği'nin Değerlendirilmesi

• KILAVUZ KAPTANLARIN VTS MERKEZLERİNE SÜREKLİ ÇALIŞACAK ŞEKİLDE ENTEGRE EDİLMESİ ÜZERİNE BİR TEZ

• IMO'daki MSC 71 Toplantıları

Yazıların her hakkı yazara aittir. Kaynak gösterilmek suretiyle alıntı yapılabilir.© Cahit İstikbal

©Cahit ISTIKBAL 1999