HÜRRİYET : "İLHAM, BAKÜ-CEYHAN'DAN İMTİNA EDİYOR"

Hatırlatalım ki, Kazakistan Cumhurbaşkanı Nazarbayev de Kazakistan petrollerinin BTC'yle nakledilmeyeceğini açıklamış bulunuyor. İlham Aliyev'in Ukrayna ve Rusya'yla yaptığı gizli müzakerelerden hareketle, Kazakistan petrollerinin de Aktau-Novorossiysk hattıyla nakledileceğini söyleyebiliriz. BDT'nin otoriter ve yarı monarşik rejimleri artık petrol boru hatlarıyla bir birlerine bağlanarak iktidarları için güvenlik ağı kurmayı amaçlıyorlar. Bu durum, Batı'yı Hazar havzasından çıkartması ve Gürcistan üzerinde tam bir kontrol sağlaması için Rusya'ya büyük bir olanak sunuyor.

BAKÜ, 20/02(BYE)--- Tirajı günde 2.500 olan muhalefet eğilimli Hürriyet gazetesinin 20 Şubat 2004 tarihli sayısında, Müşfig imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında yayımlanan makale şöyledir:

Azerbaycan Başbakanı Artur Resizade resmi bir ziyaret için 18 Şubat'ta Ukrayna'ya gitti. Resizade, Ukrayna Başbakanı Viktor Yanukoviç ve Başbakan Yardımcısı Andrey Klyuyev'le biraraya geldi. Heyetler arası görüşmede ise ekonomik işbirliği konusu müzakere edildi. Taraflar 2009 yılına kadar ki ekonomik program çerçevesinde ilişkileri geliştirme konusunuda mutabakat sağladılar. Görüşmede ayrıca önümüzdeki günlerde Azerbaycan-Ukrayna ekonomik komisyon toplantısı yapılması da kararlaştırıldı.

Hazar'ın enerji kaynaklarının Ukrayna'ya, oradan da Avrupa'ya nakli konusu da görüşmede müzakere edilen konular arasındaydı. Ukrayna Cumhurbaşkanı'yla yapılan görüşmede de iki ülke arasındaki ekonomik işbriliği konusu müzakere edildi. Basında yer alan haberlere göre, Başbakan'ın Ukrayna ziyaretinin amacı Hazar petrollerinin Odessa-Brodi petrol boru hattıyla Avrupa'ya nakli konusunun müzakere edilmesiydi. Önümüzdeki günlerde Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in de bu amaçla Ukrayna'ya bir ziyarette bulunması bekleniyor.

Azerbaycan petrollerinin Odessa-Brodi petrol boru hattıyla Avrupa'ya nakli konusu 2001 yılında da Ukrayna tarafından gündeme getirlmişti. Ancak o zaman Azerbaycan hükümeti bu seçenekle ilgilenmemişti. Hatta bu amaçla dönemin Ukrayna Başkabakanı Bakü'ye de gelmişti. Ancak Haydar Aliyev, bu projeyi hayata geçirmek için gerekli ortamın henüz oluşmadığını belirtimişti. Bu nedenle de Ukrayna bu konuyu bir daha gündeme getirmedi. Uzmanlar Odessa-Brodi hattıyla petrol nakline en iyi ihtimalle 2006 yılında başlanabileceğini belirtiyorlar. Çünkü, Azerbaycan petrollerini en yükek kapasiteyle ihraç edebilecek petrol boru hattı Bakü-Tiflis-Ceyhan'dır ki (BTC), bu hatla yılda 50 milyon ton civarında petrol ihraç edilmesi öngörülüyor. Bu miktarın üzerinde petrol ihraç etmek için ikinci bir hattan yararlanılması Azerbaycan'ın üreteceği petrolün miktarına bağlı bulunuyor. Bu miktarın ne kadar olacağı ise 2006 yılında belirlenebilir. Ancak Azerbaycan hükümetinin bu konuyu yeniden Ukrayna Devlet Başkanı Kuçma'yla gizlice müzakere etmesi, İlham Aliyev'in konumunda bir değişiklik olduğunu gösteriyor. Özellikle de İlham Aliyev'in Rusya ziyaretinden sonra Odessa-Brodi boru hattının hatırlanması tesadüf olamaz. Şunu da belirtelim ki, Odessa-Brodi hattı BTC'ye karşı en önemli alternatiflerden birini oluşturuyor. Rusya da son günlerde BTC'ye alternatif arayışlarına hız vermiş bulunuyor. İlham Aliyev'in Rusya ziyareti sırasında da ağırlıklı olarak Azerbaycan petrollerinin Bakü-Novorossisk hattıyla nakledilmesi konusu müzakere edildi. Rusya'nın bu konuda Aliyev'e güçlü baskılar yaptığı açıkça görülüyor. İlham Aliyev bu konuda Rusya'yla mutabakat sağlanıp sağlanmadığı konusunu açıklamaktan çekiniyor. Aliyev, Rusya'nın bu önerisini bir bakış açısı olarak nitelediyse de bu bakış açısının içeriğinden söz etmedi. Ancak şimdi Azerbaycan'la Ukrayna arasında yapılan görüşmeler, İlham Aliyev'le Putin'in Azerbaycan petrollerinin Kuzey güzergahıyla ihraç edilmesi konusunu gizlice müzakere ettiklerini ortaya koyuyor. Tabii ki, Azerbaycan petrolleri doğrudan Odessa-Brodi hattına çıkamaz. Bu durum sadece Karadeniz'e çıkışı olan bir hat aracılığıyla gerçekleşebilir. Ukrayna, Haydar Aliyev döneminde Bakü-Supsa hattını Karadeniz'in dibinden Odessa-Brodi hattıyla birleştirme konusunu gündeme getirmişti. Bu durum Ukrayna'ya, Rusya'ya olan enerji bağımlılığından kurtulma şansı veriyordu. Moldova ise Odessa-Brodi hattını Romanya'nın Köstence limanına kadar uzatmayı öneriyordu. Bu seçenek hem Azerbaycan petrollerinin Avrupa'ya nakledilmesini hem de ortak projelerle GUUAM'ın geliştirilmesini öngörüyordu. Baltık ülkeleri de bu durumda Azerbaycan petrollerini alabileceklerini belirtmişlerdi. Tüm bu girişimlere karşın, Haydar Aliyev BTC'den imtina etmedi. Ancak İlham Aliyev'in Rusya'ya taviz verdiği açıkça ortada. Görünen o ki, İlham Aliyev Bakü-Novorosiysk hattının Odessa-Brodi hattıyla birleştirilmesini kabul etmiş bulunuyor. Azerbaycan yakın gelecekte aynı anda hem BTC hem de Bakü-Novorossiysk hatlarıyla petrol ihraç etme olanağına sahip değil. Bu nedenle de Moskova'da BTC'yi alternatif güzergahlardan biri olarak nitelemesi, Aliyev'in Kuzey güzergahına öncelik verdiğini gösteriyor. Gürcistan Cumhurbaşkanı Saakaşvili'nin Bakü-Novorossiysk hattını Türkiye'ye kadar uzatmayı önermesi, Tiflis'in de tüm bunlardan haberdar olduğunu ve rahatsızlık duyduğunu gösteriyor. Böylece, İlham Aliyev'in Haydar Aliyev'in ismini vermek istediği BTC'yi, iktidarı için Rusya'dan aldığı güvenceye feda etmek zorunda kaldığı söylenebilir. Bu durum, Rusya'ya BDT'deki stratejik nitelikli enerji projelerini kontrol etme imkanı verebilir.

Hatırlatalım ki, Kazakistan Cumhurbaşkanı Nazarbayev de Kazakistan petrollerinin BTC'yle nakledilmeyeceğini açıklamış bulunuyor. İlham Aliyev'in Ukrayna ve Rusya'yla yaptığı gizli müzakerelerden hareketle, Kazakistan petrollerinin de Aktau-Novorossiysk hattıyla nakledileceğini söyleyebiliriz. BDT'nin otoriter ve yarı monarşik rejimleri artık petrol boru hatlarıyla bir birlerine bağlanarak iktidarları için güvenlik ağı kurmayı amaçlıyorlar. Bu durum, Batı'yı Hazar havzasından çıkartması ve Gürcistan üzerinde tam bir kontrol sağlaması için Rusya'ya büyük bir olanak sunuyor. Ancak Rusya'nın Odessa-Brodi hattının onarımı için yeterli kaynağa sahip olduğu söylenemez. BTC'nin inşaatı için ise 3 milyar 600 milyon dolar ayrılmış bulunuyor. BTC'nin yüzde 50'si tamamlanmış durumda. Bu nedenle de İlham Aliyev'in bu kadar riskli adımlar atması ya Batı'yı dikkate almak istememesinden ya da Kremlin'in baskıları karşısında güçsüz bir duruma düşmesinden kaynaklanıyor. Bu durum İlham'ın Batı tarafından cezalandırılması sürecini hızlandırabilir. Çünkü Batı, Azerbaycan hükümetinden farklı olarak, Azerbaycan petrollerini Aliyev ailesinin şahsi serveti olarak görmüyor. (BABM/SE)(BRN/ALİ)
 

(Başbakanlık Basın, Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Web Sayfalarından Alıntıdır)