THE DAILY STAR
BOĞAZ'IN KILAVUZ KAPTANLARI YENİ GÜVENLİK SİSTEMİNİ DENİYORLAR

Uzmanlık alanı petrol olan üst düzey bir Türk yetkili, "Büyük tonajlı gemilerin yalnız gündüzleri geçişine izin veren ve herhangi bir saatte ancak bir tane 250 metre uzunluğundaki geminin geçişine olanak sağlayan yeni yasa, boğazların yılda 300 gün diğer trafiğe kapalı olacağı anlamına geliyor. Bu, sadece Türkiye için değil ticaretleri Karadeniz'e bağlı tüm Karadeniz ülkeleri için de bir yıkımdır" şeklinde konuştu.

ANKARA, 13/11(BYE)--- Lübnan'da İngilizce yayımlanan The Daily Star gazetesinin 12 Kasım 2003 tarihli sayısında, Nicholas Birch imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında İstanbul çıkışlı bir makale yer almıştır. İnternetten sağlanan makalenin özet çevirisi şöyledir:

"11 Eylül saldırıları tüm dünyaya uçakların nasıl bir bombaya dönüşebileceğini gösterdi. 50 bin ton petrol taşıyan bir tankerin ne kadar zarar verebileceğini bir düşünün ve bunlardan yüzlercesi her yıl İstanbul'un merkezinden geçiyor."

Bu hafta İstanbul Boğazı'nda denenmeye başlanan yeni deniz güvenlik sisteminden sorumlu olan Tuncay Çehreli neden bahsettiğini çok iyi biliyor. Çehreli, yeni sistem için, "Bu gemiler için hava trafik kontrolü gibi birşey. Önceki sistem Boğaz'dan geçişlerin en tehlikeli bazı kısımlarını içermiyordu. Şimdi Karadeniz'den Ege Denizi'ne dek 320 kilometre boyunca 20 tonluk gemileri dahi izleyebiliyoruz" dedi.

Günde yaklaşık iki bin ve yılda 45 bin geminin geçtiği İstanbul Boğazı, dünyanın en işlek deniz yollarından biri. Boğaz, Süveyş Kanalı'ndan üç kat daha işlek bir trafiğe sahip.

İstanbul Boğazı ayrıca, en tehlikeli deniz yollarından biri. 15 milyon nüfusa sahip İstanbul içerisinde kavisli bir şekil çizen boğaz, en dar noktasında 700 metrelik bir alana sahip ve saatte 13 kilometre hıza ulaşan akıntılar görülüyor. Kılavuz kaptan Saim Oğuzülgen, "Bazı günler 20 yıllık alışkanlığıma rağmen ben bile korkuyorum" diyor.

Her iki kaptan da yeni izleme sisteminin güvenliği artıracağını ancak Boğaz'ın artan trafiğine çözüm olamayacağını düşünüyor.

Boğaz'dan geçen gemilerin sayısında son yılda pek bir değişiklik olmamasına rağmen asıl endişe yaratan konu, artan sayıdaki petrol tankeri. 1995 yılında boğazdan 2.871 petrol tankeri geçti. 2001 yılına kadar bu sayı 6.516'ya ulaştı.

Oğuzülgen, Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün, boğazların günde ancak 1.8 milyon varil petrol taşınmasını kaldırabileceği sonucuna vardığı bir çalışmasına atıfta bulunarak, "Doyma noktasına ulaştık" diyor. Halihazırda boğazlardan günlük ortalama 1.7 milyon varil petrol taşınıyor.

Sorun şu ki, Hazar Denizi ve çevresinde yeni keşfedilen devasa petrol yataklarıyla likit boru hattı olarak boğazların rolü artmaya başladı. Kazakistan'ın Tengiz petrol yatağını Rusya'nın Novorossiysk limanına bağlayan petrol boru hattı da Karadeniz'e yılda 25 milyon ton ekstra petrol taşıyor.

Uzmanlık alanı petrol olan üst düzey bir Türk yetkili, "Büyük tonajlı gemilerin yalnız gündüzleri geçişine izin veren ve herhangi bir saatte ancak bir tane 250 metre uzunluğundaki geminin geçişine olanak sağlayan yeni yasa, boğazların yılda 300 gün diğer trafiğe kapalı olacağı anlamına geliyor. Bu, sadece Türkiye için değil ticaretleri Karadeniz'e bağlı tüm Karadeniz ülkeleri için de bir yıkımdır" şeklinde konuştu.

İstanbul ve Çanakkale boğazlarından serbest geçişe izin veren 1936 tarihli Montrö Anlaşması hükümlerini yerine getirmekle yükümlü Türkiye'ye, boğaz trafiğini hafifletmek üzere başka yollar bulması için baskı yapılıyor. Bu yollardan biri, Hazar petrolünü Türkiye'nin bir Akdeniz limanına taşıyacak Bakü-Ceyhan boru hattı.

Sürdürmekte olduğu petrol nakliyesinin fiyatını düşürmeye yönelik ABD'nin de desteklediği bir plan olması nedeniyle Rusya'nın eleştirilerine maruz kalan Bakü-Ceyhan boru hattının 2004 yılında tamamlanması bekleniyor.

Ankara son günlerde ilgisini yeniden, ilk defa 1990'lı yılların ortasında önerilen ve petrolü Balkanlar yoluyla Karadeniz'den Akdeniz'e taşıyacak olan boru hattı fikrine yöneltti.

(Başbakanlık Basın, Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Web Sayfalarından Alıntıdır)